Thomas Szasz: Ο Μύθος της “Ψυχικής Ασθένειας”

Η φράση «ο μύθος της ψυχικής νόσου” σημαίνει ότι δεν υπάρχει “ψυχική ασθένεια” ως ασθένεια. Η επιστημονική έννοια της ασθένειας αναφέρεται σε μία σωματική βλάβη, δηλαδή, σε μία υλική (δομική ή λειτουργική) ανωμαλία του σώματος, ως μια λειτουργική μηχανή. Αυτός είναι ο κλασικός παθολογικός ορισμός της νόσου, και εξακολουθεί να είναι ο ορισμός της ασθένειας που χρησιμοποιείται από τους παθολόγους και τους γιατρούς ως επιστημονικούς θεραπευτές.

Ο εγκέφαλος είναι ένα όργανο – όπως και τα οστά, το ήπαρ, το νεφρό και ούτω καθεξής – και φυσικά μπορεί να αρρωστήσει. Αυτή είναι η περιοχή δράσης της νευρολογίας. Δεδομένου όμως ότι η “ψυχή” δεν είναι ένα σωματικό όργανο, δεν μπορεί να είναι άρρωστη, εκτός από μια μεταφορική έννοια – με την έννοια με την οποία μπορούμε επίσης να πούμε ότι ένα αστείο είναι “άρρωστο” ή η οικονομία είναι “άρρωστη”. Αυτοί είναι μεταφορικοί τρόποι για να πούμε ότι κάποια συμπεριφορά ή κατάσταση είναι κακή, απορριπτέα, πηγή δυστυχίας, κ.λπ.

Με άλλα λόγια, όταν μιλάμε για «άρρωστη ψυχή» είναι ανάλογο με το να μιλάμε για «άρρωστα αστεία” ή “άρρωστες οικονομίες”. Στην περίπτωση της ψυχικής ασθένειας, έχουμε να κάνουμε με έναν μεταφορικό τρόπο έκφρασης της άποψης κάποιου, που πιστεύει ότι υπάρχει κάτι λάθος σχετικά με τη συμπεριφορά του προσώπου στο οποίο αποδίδει την «αρρώστια».

Με λίγα λόγια, ακριβώς όπως στον μεσαίωνα δεν υπήρχαν μάγισσες, μόνο γυναίκες που είχαν απορριφθεί από την “Ιερά Εξέταση” και ονομάζονταν «μάγισσες», έτσι δεν υπάρχουν “ψυχικές ασθένειες”, μόνο συμπεριφορές τις οποίες οι ψυχίατροι αποδοκιμάζουν και τις ονομάζουν “ψυχικές ασθένειες”. Ας πούμε ότι ένα άτομο έχει φόβο να βγει έξω σε ανοιχτό χώρο. Οι ψυχίατροι το ονομάζουν αυτό «αγοραφοβία» και ισχυρίζονται ότι είναι μια ασθένεια. Ή αν ένα άτομο έχει περίεργες ιδέες ή αντιλήψεις, οι ψυχίατροι λένε ότι έχει «αυταπάτες» ή «ψευδαισθήσεις». Ή χρησιμοποιεί παράνομες ναρκωτικές ουσίες ή διαπράττει μαζικές δολοφονίες. Αυτές είναι όλες περιπτώσεις συμπεριφορών, δεν είναι ασθένειες.

Ο σειριακός δολοφόνος, ο παιδεραστής και τόσοι άλλοι για παράδειγμα, θα πρέπει να τιμωρούνται για τις συμπεριφορές τους και τις πράξεις τους απέναντι στην κοινωνία και να μην χρησιμοποιείται η πρόφαση της “ψυχικής ασθένειας” από τους υπερασπιστές ψυχιάτρους και δικηγόρους για να αποφευχθεί η ποινή που θα επιβαλλόταν κανονικά σε σένα ή σε μένα. Η ποινή στον “ψυχικά ασθενή” είναι “θεραπεία” σε κάποια ψυχιατρική μονάδα. Αν εγώ δηλαδή είχα καρκίνο ή διαβήτη και κατακρεουργούσα ένα μικρό παιδί, η ποινή μου στο δικαστήριο θα ήταν “θεραπεία του καρκίνου” ή “θεραπεία του διαβήτη” και θα εξακολουθούσα να κυκλοφορώ ελεύθερος; Δεν νομίζω…”

Thomas Stephen Szasz, Ψυχίατρος      (Απόσπασμα από συνέντευξή του)

Advertisements